Heel wat gezonde ambtenaren doen de hele dag weinig anders dan uit het raam kijken, in plaats van dat ze aan het werk zijn. Zij krijgen hun salaris gewoon betaald. Deze zogenoemde 'raamambtenaar' blijkt een bekend verschijnsel onder ambtenaren.

Dat staat in een onderzoek van Binnenlands Bestuur naar de productiviteit van overheidswerknemers, dat het weekblad voor politici en ambtenaren vrijdag publiceerde. Bijna vijftienhonderd beleids- en leidinggevende ambtenaren werkten hieraan mee.

De helft van de ambtenaren zegt het verschijnsel te kennen. Bijna 40 procent van hen zegt zo'n 'raamambtenaar' daadwerkelijk in zijn directe werkomgeving te hebben.

Hierna het volledige artikel.

'Raamambtenaar' bekend verschijnsel (22/12/2006)

BB-enquete -  De ambtenaar die weinig meer doet dan de hele dag uit het raam kijken, is voor de helft van de hogere ambtenaren een bekend verschijnsel.

Dat blijkt uit onderzoek van Binnenlands Bestuur naar de productiviteit van overheidswerknemers. Bijna vijftienhonderd beleids- en leidinggevende ambtenaren werkten hieraan mee. Van de groep die het verschijnsel ‘raamambtenaar’ kent, zegt bijna veertig procent zo iemand ook in zijn directe werkomgeving te hebben.

Hetzelfde werk doen met minder mensen? ‘Onmogelijk’, zegt de meerderheid van de hogere ambtenaren. Deskundigen zien het anders: ‘Er zit risicoloos vijftien tot twintig procent rek in de arbeidsproductiviteit.’ 

De respondenten - het  middenkader en de hoogste ambtenaren bij vooral gemeenten, maar ook provincies en het rijk - kregen naast meerkeuzevragen de mogelijkheid een toelichting te geven op de manier waarop binnen hun afdeling gewerkt wordt. Dat deden zij massaal. ‘Er is in de loop der jaren zoveel op personeel bezuinigd dat er geen of nauwelijks nog ruimte zit in het takenpakket per medewerker. Her en der is er sprake van werkdruk. Er zijn geen mogelijkheden tot vervanging bij afwezigheid’, schreef een ambtenaar.

In vrijwel identieke bewoordingen voerden talloze anderen aan dat nog doelmatiger werken niet mogelijk is. Het bedrijfsleven kan zelfs nog wat opsteken van het arbeidsethos bij de overheid, aldus een aantal ambtenaren. ‘In vergelijking met een top-3 advocatenkantoor waarvoor ik eerst werkzaam was, wordt er bij de gemeente harder gewerkt, hoewel de advocaten langer op kantoor zaten.’

Het laatste vet is bij de overheid weggesneden en als er nog meer bezuinigd wordt, gaan er ongelukken gebeuren. Dat lijkt de centrale boodschap die uit het onderzoek komt. Volgens acht van de tien ambtenaren is het niet mogelijk met minder personeel dezelfde resultaten te behalen. Bijna de helft van de respondenten zegt bovendien dat er tijdens het werk ‘nooit een moment is om op adem te komen’. Nog eens de helft zegt dat ‘er bijna altijd wat te doen is’. Slechts vier procent noemt het werktempo ronduit laag. Dat zou betekenen dat de plannen van de meeste politieke partijen om drastisch in het overheidsapparaat te snijden onrealistisch zijn. 

De resultaten van de enquete:

Voor welke overheidslaag werkt u?

Hoe lang werkt u bij de overheid?

Bent u leidinggevend?

Vindt u dat er op uw afdeling hard wordt gewerkt?

Kan hetzelfde werk op uw afdeling met minder mensen, maar wel met hetzelfde resultaat worden gedaan?

Werken de collega's van uw afdeling gemiddeld het aantal uren waarvoor zij worden betaald?

Hoe wordt bij uw overheidsorgaan gemiddeld gewerkt?

Kent u het verschijnsel raamambtenaar (een ambtenaar die wel aanwezig is, maar bijna niets presteert)?

Zit er in uw directe omgeving een raamambtenaar? (Deze vraag is alleen beantwoord door ondervraagden die aangaven het verschijnsel raamambtenaar te kennen.)

Wat doet uw leidinggevende als een collega de kantjes ervan afloopt? (Deze vraag is alleen beantwoord door ondervraagden die nee antwoordden op de vraag of ze leidinggevende zijn

Wat doet u als u constateert dat één van uw medewerkers de kantjes ervan afloopt? (Deze vraag is alleen beantwoord door ondervraagden die ja antwoordden op de vraag of ze leidinggevende zijn.)

Verantwoording:
Lezers die meedoen aan het internetpanel van Binnenlands Bestuur kregen op 2 oktober een vragenlijst over arbeidsproductiviteit. De vragenlijst is door 1471 lezers ingevuld. Daarvan was eenderde leidinggevend.

Meer over dit onderwerp in Binnenlands Bestuur 51-52 van 22 december 2006.